Douwe Bijlsma
Yn dizze tiden fan krisis is der grut ferlet fan jild by it Ryk. Ferskate finansjele wurdfierders fan de partijen sjogge nei de ‘rike’ provinsjes. Mar is dat wol terjochte? Neffens ús is dizze byldfoarming net korrekt en net yn it belang fan de provinsjes en har bewenners.
Johannes Kramer
De provinsjes wiene jierrenlang oandielhâlder fan enerzjybedriuwen. Dy oandielen hawwe se krigen doe’t hja de provinsjale publike elektrisiteitsbedriuwen, yn Fryslân it PEB, op oanstean fan it Ryk privatisearren. Yn it gefal fan Fryslân wie dat NUON. Doe hat it Ryk de provinsjes ferplichte ek dy oandielen te ferkeapjen. Finansjeel sjoen is dizze ferkeap goed slagge. De oandielen binne ferkocht foar € 1,1 miljard oan it Sweedske steatsbedriuw Vattenfall. Dat is in knoarre jild. Mar kin dat rjochtfeardigje dat Haachke politisy dit jild wer ôfpakke?
Nee, want Fryslân is net ynienen ryk. Doe’t de provinsje noch oandielen (fermogen) hie waarden de opbringsten fan dy oandielen yn de foarm fan dividind brûkt as dekkingsmiddel yn de begrutting. No’t de oandielen ferkocht binne ferfalt it dividind. Dêrfoar yn it plak komt no de rinte op it kaptaal dat wy foar de oandielen bard hawwe. Dat kaptaal is no it nije fermogen en mei de opbringsten dêrfan (de rinte) besykje de Steaten fan Fryslân ús provinsjale húshâldboekje op oarder te hâlden. Dit allegear yn it belang fan de ynwenners fan Fryslân.
Koart kriemd, de opbringsten fan it fermogen, earst it dividind fan oandielen, no de rinte fan kaptaal, is gewoan nedich om de provinsjale húshâlding op oarder te hâlden. Fryslân is net riker wurden. Fansels kinne wy it tafelsulver fan de Fryske mienskip útjaan oan allegear goede saken foar de ynwenners fan Fryslân. Dan tarre wy lykwols yn om’t de rinte-ynkomsten op termyn werom rinne. En dêrtroch ûntsteane begruttingsproblemen en sil de belesting ferhege wurde moatte. Dat wolle wy as it heal kin foarkomme. De FNP is fan betinken dat der hoeden omgien wurde moat mei dit fermogen. Sa kin de provinsje syn wurk foar de mienskip sa duorsum en effektyf as mooglik dwaan.
Sels hat it Ryk jierrenlang wurke mei in tekoart op har begrutting en dêrmei net goed op ús Nederlânske húshâlding past. De beammen groeiden oant yn de himel. De Nederlânske boarger is ferslaafd rekke oan de hypteekrinte ôftrek. De Euro is ynfierd sûnder fierder te gean mei de needsaaklike politike yntegraasje fan Europa. Dêrmei leit de ferantwurdlikheid foar it oerheidstekoart yn it foarste plak by de Haachske polityk.
Lykwols litte de wurdfierders fan guon politike partijen yn de striid fan de ferkiezingskampanje witte dat dy saneamde rike provinsjes wol koarte wurde kinne of sels dat de provinsjes wol opheft wurde kinne. Op dy wize kin it Ryk it Fryske fermogen fan de Fryske boarger moai brûke foar it oansuverjen fan harren eigen tekoarten. Sa sille de provinsjes bliede moatte foar it minne húswarjen troch it Ryk yn stee fan dat de Haachske polityk sels yn de spegel sjocht. Dat betsjut dat it fermogen fan Fryslân mei brûkt wurde sil foar de Rânestêd en Haachske problemen. En dat njonken de opbringsten fan it gas wêrmei’t ek Fryslân al jierren lang de Rânestêd opkrikt hat.
Dat ferskate partijen yn ferkiezingstiid ynienen roppe dat de provinsje Fryslân yn ien as oare foarm bestean bliuwe moat is moai. Mar in provinsje mei in lege kas is in lege huls. Wy binne dat Fryske fermogen sels nedich om ús provinsje de driuwende krêft efter ús libbene Fryske mienskip bliuwe te litten, fan doarpshuzen en doarpsskoallen oant it iepenbier ferfier. Lit dêrom oan de keizer wat fan de keizer is: Haachske problemen moatte mei Haachsk jild oplost wurde.
Douwe Bylsma, Johannes Kramer
Steateleden FNP
